Bir gıda ürününü yurt dışına göndermek, üretmekten daha karmaşık bir süreç. Kritik nokta, etiketin hedef ülkenin mevzuatına uygun olması.
Hedef pazar mevzuatı nasıl belirleniyor?
İlk kural şu: geçerli mevzuat üretici ülkenin değil, hedef ülkenin mevzuatı.
Türk Gıda Kodeksi'ne uygun bir etiket, Avrupa Birliği'nde yeterli olmayabiliyor.
Her pazarın kendi kuralları var.
Avrupa Birliği tek bir mevzuat uyguluyor; 1169/2011 sayılı tüketiciye gıda bilgisi sunulması yönetmeliği temel belge.
Bu, yirmi yedi ülke için geçerli ve büyük bir kolaylık.
Birleşik Krallık ayrılık sonrası kendi mevzuatını uyguluyor; büyük ölçüde benzer ama farklar var.
Amerika Birleşik Devletleri'nde FDA düzenlemeleri geçerli; etiket formatı Avrupa'dan belirgin şekilde farklı.
Körfez ülkeleri GSO standartlarını kullanıyor.
İlk adım, hedef pazarın hangi mevzuata tabi olduğunu netleştirmek.
Zorunlu bilgiler neler?
Çoğu pazarda ortak olan sekiz bilgi var.
Ürün adı; ürünün gerçek niteliğini tanımlamalı.
Marka adı yeterli değil; "EMKA Delight" değil, "dondurulmuş çilek dilimleri" gibi bir tanım gerekiyor.
Bileşen listesi; ağırlıkça azalan sırada.
Net miktar; metrik sistemde, bazı pazarlarda ek olarak yerel birimde.
Tarih ifadesi; son tüketim ya da tavsiye edilen tüketim tarihi.
Saklama koşulları.
Üretici ya da ithalatçı bilgisi; AB'de birlik içinde bir sorumlu işletmeci adresi zorunlu.
Menşe ülke.
Parti numarası.
| Bilgi | AB | ABD | Körfez (GSO) |
|---|---|---|---|
| Ürün adı | Zorunlu | Zorunlu | Zorunlu (Arapça) |
| Bileşen listesi | Zorunlu | Zorunlu | Zorunlu |
| Alerjen vurgusu | Kalın yazı | Ayrı beyan | Zorunlu |
| Besin değeri | Zorunlu | Zorunlu (farklı format) | Zorunlu |
| Menşe ülke | Zorunlu | Zorunlu | Zorunlu |
| AB sorumlu işletmeci | Zorunlu | — | — |
| Helal belgesi | — | — | Genellikle isteniyor |
Dil gereklilikleri neler?
Etiket, hedef ülkenin resmî dilinde olmalı.
Bu, en sık atlanan gereklilik.
Almanya'ya gönderilen bir üründe etiket Almanca olmalı.
İngilizce etiket yeterli değil.
Çok dilli etiket kullanılabiliyor; birden çok pazara gönderim yapılıyorsa pratik bir çözüm.
Ama etiket alanı sınırlı; üç dörtten fazla dil genellikle sığmıyor.
Alternatif, ülkeye özel etiket basmak.
Bu, stok yönetimini zorlaştırıyor ama daha temiz bir sonuç veriyor.
Üçüncü seçenek, temel etiketi basıp ülkeye özel bilgileri ek etiketle tamamlamak.
Ek etiket, orijinal etiketin zorunlu bilgilerini kapatmamalı.
Bu yöntem ithalatçı tarafından da uygulanabiliyor.
Alerjen beyanı nasıl yapılıyor?
Bu, en katı denetlenen konu.
AB'de on dört alerjen grubu tanımlı ve bileşen listesinde vurgulanması zorunlu.
Vurgulama kalın yazı, farklı yazı tipi ya da farklı renk ile yapılıyor.
Ayrı bir "içerir" listesi AB'de zorunlu değil ama kullanılabiliyor.
ABD'de dokuz büyük alerjen tanımlı ve ayrı bir "Contains" beyanı isteniyor.
Susam 2023'ten beri bu listede.
Çapraz bulaşma uyarısı — "aynı tesiste işlenmiştir" — gönüllü ama kullanılıyorsa gerçek bir risk değerlendirmesine dayanmalı.
Gereksiz uyarı, ürünün pazarını daraltıyor.
Glutensiz beyanı için sertifika gerekiyor; milyonda 20 sınırı çoğu pazarda ortak.
Alerjen bilgisinin yanlış olması, ürün geri çağırmaya ve ciddi yaptırıma yol açıyor.
Besin değeri tablosu nasıl hazırlanıyor?
Format pazara göre değişiyor.
AB'de yüz gram ya da yüz mililitre üzerinden yedi kalem zorunlu: enerji, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şeker, protein, tuz.
Enerji hem kilojoule hem kilokalori olarak verilmeli.
Porsiyon bazlı ek tablo gönüllü.
ABD'de format tamamen farklı; porsiyon bazlı ve ek kalemler içeriyor: trans yağ, kolesterol, lif, ilave şeker, D vitamini, kalsiyum, demir, potasyum.
Tablo düzeni de standart ve görsel olarak tanımlı.
Değerler analiz raporuna dayanmalı.
Hesaplama yoluyla elde edilen değerler kabul ediliyor ama akredite laboratuvar analizi daha güvenli.
Değerlerde tolerans aralıkları var; AB kılavuzunda bu aralıklar tanımlı.
Yanlış beyan, tüketiciyi yanıltma kapsamında değerlendiriliyor.
Ambalaj malzemesi neye uygun olmalı?
Etiket kadar ambalajın kendisi de düzenleniyor.
Gıdayla temas eden malzemeler için uygunluk beyanı gerekiyor.
AB'de bu, 1935/2004 sayılı çerçeve yönetmelik ve malzemeye özel düzenlemelerle tanımlı.
Plastikler için 10/2011 sayılı yönetmelik geçerli.
Tedarikçiden uygunluk beyanı — declaration of compliance — alınmalı.
Bu belge, gümrükte istenebiliyor.
Geri dönüşüm işaretleri de bazı pazarlarda zorunlu.
Fransa'da Triman logosu, Almanya'da ambalaj kayıt sistemi gerekiyor.
Bu yükümlülükler genellikle ithalatçıya ait ama üretici de bilgilendirmeli.
Ambalajın fiziksel dayanıklılığı da önemli; uzun deniz taşımasında sıcaklık ve nem değişimlerine dayanmalı.
Donuk ürünlerde soğuk zincir kırılmalarına karşı sıcaklık göstergeli etiketler kullanılabiliyor.
Belge seti nelerden oluşuyor?
İhracat partisiyle birlikte gönderilen belgeler şunlar.
Ticari fatura ve çeki listesi.
Menşe şahadetnamesi; ticaret odasından alınıyor.
Sağlık sertifikası; hayvansal ürünlerde zorunlu, Tarım ve Orman Bakanlığı düzenliyor.
Analiz raporu; akredite laboratuvardan, ürüne göre mikrobiyolojik ve kimyasal parametreler.
Helal sertifikası; Körfez ve bazı Asya pazarlarında isteniyor.
Serbest satış sertifikası; ürünün üretici ülkede serbestçe satıldığını gösteriyor.
Ambalaj uygunluk beyanı.
Bu belgeler önceden hazırlanmalı; sevkiyat sırasında toplanmaya çalışılırsa gecikme oluyor.
İlk ihracat öncesinde hedef ülkedeki ithalatçıyla belge listesi netleştirilmeli; ithalatçı yerel gereklilikleri en iyi bilen taraf.
Bir de numune gönderimi yapılması yararlı; etiket ve ambalaj, büyük partiden önce hedef pazarda kontrol edilmiş oluyor.
