Lime Nedir? Misket Limonunun Mutfaktaki Yeri

Markette lime çoğu zaman "yeşil limon" olarak anılıyor. Oysa iki meyve farklı türler ve mutfakta birbirinin yerine geçmiyorlar.

Lime ile limon arasındaki fark ne?

İkisi de turunçgil ama farklı türler.

Limon Citrus limon; lime ise Citrus aurantiifolia veya Citrus latifolia.

Lime daha küçük, kabuğu daha ince ve rengi olgunlukta bile yeşilimsi kalıyor.

Asit yükü limondan biraz yüksek; pH değeri 2,0 ile 2,4 arasında.

Aroma profili tamamen farklı; limon çiçeksi, lime ise reçinemsi ve hafif acımsı.

Lime çeşitleri hangileri?

İki ana çeşit yaygın.

Persian lime, ticari olarak en çok bulunanı; iri, çekirdeksiz ve asidi orta.

Key lime daha küçük, çekirdekli ve aroması çok daha yoğun.

Key lime, adını taşıyan tatlıda kullanılıyor ve yerine Persian lime konulduğunda sonuç farklı oluyor.

Türkiye'de yaygın olan Persian lime; market rafında çoğunlukla bu bulunuyor.

Limede aroma nerede saklı?

Limede de aromanın büyük kısmı kabukta.

Kabuktaki yağ keseleri limonen ve sitral taşıyor.

Meyve suyunda ise asit baskın; aroma ikinci planda kalıyor.

Bu yüzden bir tarifte yalnızca lime suyu kullanmak, aromanın yarısını dışarıda bırakıyor.

Kabuk rendesi eklendiğinde tarif belirgin biçimde değişiyor.

Lime kabuğu nasıl kullanılıyor?

Yalnızca dış yeşil kısım rendeleniyor.

Beyaz iç kısım, albedo, acı bir tat taşıyor.

Rende ince olmalı; kalın rende yemekte lifli parçalar bırakıyor.

Kabuk, meyve sıkılmadan önce rendeleniyor; sıkılmış bir meyveyi rendelemek zor.

Rendelenmiş kabuk hemen kullanılıyor; bekleyen rende aromasını hızla kaybediyor.

Kurutulmuş lime nasıl kullanılıyor?

İki formu var: dilim ve bütün.

Dilim formu içeceklerde kullanılıyor; sıcak veya soğuk suya bırakılıyor.

Bütün kurutulmuş lime, Orta Doğu mutfağında yemeklere ekleniyor; İran ve Körfez mutfaklarında yaygın.

Bütün formda meyve delinip tencereye atılıyor ve pişirme boyunca içeriye asit ve aroma salıyor.

Kurutma sırasında meyve koyulaşıyor ve aroma reçinemsi bir yöne kayıyor.

İçeceklerde nasıl kullanılıyor?

Kokteylde en yaygın; mojito, margarita ve gimlet lime bazlı.

Limonata yerine limeade yapılabiliyor; asidi daha keskin olduğu için şeker biraz artırılıyor.

Soda ve maden suyuna dilim hâlinde ekleniyor.

Buzlu çayda kullanılıyor.

Kurutulmuş dilim bardağın kenarına takılıyor; taze dilimden uzun süre formunu koruyor.

Yemeklerde nerede kullanılıyor?

Meksika ve Güneydoğu Asya mutfaklarında temel bir bileşen.

Deniz ürünlerinde limon yerine kullanılıyor; keskin asidi balığın yağını daha iyi kesiyor.

Avokado ve guacamole gibi tariflerde hem asit hem esmerleşme önleyici olarak işlev görüyor.

Baharatlı yemeklerde acılığı dengeliyor; Tayland ve Vietnam mutfağında bu kullanım yaygın.

Marinasyonda kullanılıyor; asit et proteinlerini denatüre ediyor ve dokuyu yumuşatıyor.

Limonun yerine kullanılabiliyor mu?

Miktar olarak evet; aroma olarak hayır.

Bir tarifte limon suyu yerine aynı miktarda lime suyu kullanılabiliyor.

Ancak sonuç farklı bir tat veriyor; lime daha keskin ve daha az çiçeksi.

Tatlılarda bu fark belirgin; limonlu bir kek ile limelı bir kek aynı ürün değil.

Salata sosu ve marinasyonda ise fark daha az sorun yaratıyor.

Limenin besin değeri ne kadar?

Yüz gramda 30 kilokalori bulunuyor.

C vitamini 29 miligram; limondan düşük ama yine de belirgin bir kaynak.

Lif 2,8 gram.

Karbonhidrat 10,5 gram.

Bir orta boy lime yaklaşık altmış gram ve 25-35 mililitre su veriyor.

Kurutulmuş lime diliminin besin değeri var mı?

Yüz gramda 280-320 kilokalori; büyük kısmı yoğunlaşmış şeker ve lif.

Bu rakamlar pratikte bir anlam taşımıyor; kimse ürünü gramla yemiyor.

Bir dilim üç gram civarında ve içeceğe geçen besin miktarı sayılmayacak kadar az.

C vitamini kurutma yönteminde büyük ölçüde kayboluyor; fırında kurutmada bu kayıp belirgin.

Dondurarak kurutmada korunum yüksek ama bu yöntem kurutulmuş dilim üretiminde nadir kullanılıyor.

Taze lime nasıl seçiliyor?

Ağırlığına göre iri hissedilen meyveler daha sulu.

Kabuk parlak ve gergin olmalı; buruşmuş kabuk meyvenin su kaybettiğini gösteriyor.

Rengi tamamen koyu yeşil olan lime henüz olgunlaşmamış olabiliyor; hafif sarıya çalan tonlar daha aromatik.

Sert ve tahta gibi hissedilen meyveler suyunu kaybetmiş.

Kabuğu mumlanmış meyveler kabuk kullanımı için uygun değil.

Lime nasıl saklanıyor?

Taze lime buzdolabında iki ile üç hafta duruyor.

Oda sıcaklığında bir hafta; ancak bu sürede su kaybediyor.

Kabuğu rendelenip dondurulabiliyor; küçük porsiyonlar hâlinde altı ay saklanıyor.

Suyu buz kalıbında dondurulabiliyor; bu, tarifte ölçülü kullanım sağlıyor.

Kurutulmuş dilimler hava geçirmez kavanozda serin ve karanlık bir yerde altı ile on iki ay dayanıyor.

Lime suyu nasıl çıkarılıyor?

Meyve önce tezgâhta avuçla yuvarlanıyor; bu, içindeki keseleri kırıp suyu serbest bırakıyor.

Oda sıcaklığındaki meyveden daha çok su çıkıyor; buzdolabından çıkan lime on dakika bekletiliyor.

Enine kesiliyor; boyuna kesilen meyve sıkılırken daha az su veriyor.

Sıkacak kullanılıyor; elle sıkma suyun yarısını meyvede bırakıyor.

Çekirdek varsa süzgeçten geçiriliyor.

Lime hangi tariflerde limonun yerini tutmuyor?

Limonlu kek ve limonlu tart; limonun çiçeksi aroması bu tariflerin merkezinde.

Terbiyeli çorbalar; limon suyu klasik bileşen ve lime farklı bir tat veriyor.

Zeytinyağlı sebze yemekleri; limon geleneksel eşleşme.

Balık ızgarada ikisi de kullanılabiliyor; burada fark bir tercih meselesi.

Kokteyllerde ise tersi geçerli; lime kullanılan tariflerde limon aynı sonucu vermiyor.