Pastane vitrininde "1 numara", "2 numara" gibi ifadeler geçiyor. Bu numaraların ne anlama geldiği çoğu müşteri için belirsiz kalıyor.
Numara sistemi nereden geliyor?
Bu sistem resmî bir standarda dayanmıyor.
Sektörde zamanla yerleşmiş bir alışkanlık.
Numaralar genellikle pastanın çapını ya da kullanılan kalıbın boyutunu gösteriyor.
Küçük numara küçük pasta anlamına geliyor.
Ama sıralamanın yönü bile her yerde aynı değil; bazı pastanelerde 1 numara en küçük, bazılarında en büyük.
Bu belirsizlik, sipariş verirken sorun yaratıyor.
Aynı numarayla farklı iki pastane arasında yüzde 30-40 boyut farkı olabiliyor.
Bu yüzden sipariş verirken numara değil, çap ve kişi sayısı konuşulmalı.
Çap santimetre cinsinden net bir ölçü; numara değil.
Çap ve ağırlık karşılıkları neler?
Yaygın kullanılan aralıklar şöyle.
En küçük pastalar 16-18 santimetre çapında; yaklaşık bir ile bir buçuk kilogram.
Orta boy pastalar 20-24 santimetre; iki ile üç kilogram.
Büyük pastalar 26-30 santimetre; üç buçuk ile beş kilogram.
Daha büyükleri özel sipariş; 32 santimetre ve üstü.
Ağırlık, çapa göre karesel artıyor.
Çap iki katına çıktığında alan dört katına çıkıyor; ağırlık da yaklaşık o oranda artıyor.
Bu, sık yapılan bir hesap hatası.
Yirmi santimetrelik bir pastanın iki katı, kırk santimetre değil; yaklaşık yirmi sekiz santimetre.
| Çap | Yaklaşık ağırlık | Küçük dilim | Standart dilim |
|---|---|---|---|
| 16 cm | 1-1,2 kg | 10-12 kişi | 6-8 kişi |
| 20 cm | 1,8-2,2 kg | 16-20 kişi | 10-12 kişi |
| 24 cm | 2,8-3,2 kg | 24-28 kişi | 16-18 kişi |
| 28 cm | 4-4,5 kg | 34-40 kişi | 22-26 kişi |
| 32 cm | 5,5-6 kg | 45-50 kişi | 30-34 kişi |
Kişi sayısı nasıl hesaplanıyor?
Bu hesap, dilim büyüklüğüne bağlı ve tek bir cevap yok.
Standart bir pasta dilimi yaklaşık 100-120 gram.
Kutlama ve doğum günlerinde bu ölçü kullanılıyor.
İkram amaçlı küçük dilimler 60-80 gram.
Toplantı ve kalabalık davetlerde bu ölçü tercih ediliyor.
Yemek sonrası tatlı olarak sunuluyorsa dilim daha küçük olmalı; misafirler zaten tok.
Yalnızca pasta ikram ediliyorsa dilim büyük olmalı.
Pratik hesap: pasta ağırlığı bölü dilim ağırlığı.
Üç kilogramlık bir pasta, 120 gramlık dilimlerle yirmi beş kişilik oluyor.
Aynı pasta 80 gramlık dilimlerle otuz yedi kişilik.
Bu fark, sipariş verirken mutlaka konuşulmalı.
Kat sayısı hesabı nasıl değiştiriyor?
Pastalar tek katlı ya da çok katlı olabiliyor.
Kat sayısı, aynı çapta daha çok kişiye ulaşmayı sağlıyor.
İki katlı bir pasta, tek katlının yaklaşık iki katı ağırlıkta.
Ama dilim yüksekliği de artıyor; bu, dilim genişliğinin azaltılmasını sağlıyor.
Yüksek bir dilim, dar kesilse bile yeterli hacim veriyor.
Üç ve daha çok katlı pastalarda hesap değişiyor; üst katlar genellikle daha küçük çaplı oluyor.
Bu tip pastalarda her katın kişi sayısı ayrı hesaplanıp toplanıyor.
Düğün pastalarında en üst kat genellikle kesilmiyor; saklanıyor ya da sembolik tutuluyor.
Bu da hesaba katılmalı.
Kat arası dolgu da ağırlığa katkı sağlıyor ama kişi sayısını doğrudan artırmıyor.
Pasta şekli hesabı etkiliyor mu?
Evet ve göz ardı ediliyor.
Yuvarlak pasta, aynı çaptaki kare pastadan daha az alan kaplıyor.
Yirmi santimetre çapında yuvarlak pastanın alanı 314 santimetre kare.
Yirmi santimetre kenarlı kare pastanın alanı 400 santimetre kare.
Fark yüzde 27.
Yani aynı ölçüdeki kare pasta, yuvarlak pastadan yaklaşık dörtte bir daha çok kişiye yetiyor.
Dikdörtgen pastalar da dilimlemede avantajlı; eşit dilimler kesmek daha kolay.
Yuvarlak pastada merkeze yakın dilimler dar, kenara yakın dilimler geniş oluyor.
Kalabalık davetlerde dikdörtgen tepsi pastalar tercih ediliyor.
Yuvarlak pasta ise sunum açısından daha klasik.
Sipariş verirken ne sorulmalı?
Beş soru, belirsizliği ortadan kaldırıyor.
Birincisi çap. "Kaç santimetre?" sorusu, numaradan çok daha net bir cevap veriyor.
İkincisi ağırlık. Kilogram cinsinden değer isteniyor.
Üçüncüsü kaç kişilik. Pastanenin hangi dilim ölçüsüne göre hesapladığı soruluyor.
Dördüncüsü kat sayısı ve yükseklik.
Beşincisi teslim biçimi; dilimlenmiş mi bütün mü, kutulu mu tepside mi.
Bu beş soru sorulduğunda iki farklı pastane arasında gerçek bir karşılaştırma yapılabiliyor.
Fiyat karşılaştırması da ancak bu bilgilerle anlamlı oluyor.
Kilogram başına fiyat, en doğru karşılaştırma ölçütü.
Artan pasta nasıl saklanıyor?
Fazla sipariş verilmesi yaygın; bu, saklama sorusunu doğuruyor.
Kremalı pastalar buzdolabında iki ile üç gün dayanıyor.
Meyveli pastalarda süre daha kısa; iki gün.
Çikolata kaplı pastalar üç ile dört gün.
Kesilmiş yüzey açıkta kalmamalı; streç film ya da kapaklı kap kullanılmalı.
Film doğrudan kremaya değmemeli; kürdanla desteklenmeli.
Dondurma mümkün ama sınırlı; kremalı pastalar dondurulduğunda su bırakıyor.
Çikolata ve ganaj bazlı pastalar daha iyi donuyor.
Dondurulacaksa dilimlenip ayrı ayrı paketlenmeli; ihtiyaç kadar çözdürülebiliyor.
Çözdürme buzdolabında ve yavaş yapılmalı.
Meyveli ve jelatinli pastalar dondurulmamalı; yapı tamamen bozuluyor.
Kat sayısı ve dolgu porsiyonu nasıl etkiliyor?
Aynı numaradaki iki pasta farklı sayıda kişiye yetebiliyor.
Belirleyici olan yükseklik ve kat sayısı.
İki katlı standart bir pasta yaklaşık sekiz santimetre yüksekliğinde.
Üç katlı pastalarda yükseklik on iki santimetreye çıkıyor.
Aynı çapta üç katlı bir pasta, iki katlıya göre yüzde 40-50 daha fazla porsiyon veriyor.
Dolgu yoğunluğu da etkili.
Yoğun kremalı ve meyveli dolgular daha doyurucu; porsiyon küçültülebiliyor.
Hafif dolgulu pastalarda porsiyon daha büyük tutuluyor.
Sipariş verirken kat sayısı ve toplam ağırlık sorulmalı.
Ağırlık üzerinden hesap en güvenilir yöntem; kişi başı 120-150 gram uygun bir ölçü oluyor.