Masada iki teklif var. Birinde dilimli dana jambon 12 × 500 g tabak olarak, diğerinde aynı kalem 8 × 1250 g baton olarak yazılmış; biri KDV dahil, diğeri hariç; birinde teslimat ücreti ayrı satırda. Satın almacı iki koli fiyatını yan yana koyup "şu ucuz" diyemez. Koli fiyatı karşılaştırma işi, her satırı önce KDV hariç kilograma, sonra porsiyona indirmekle yapılır.
İki teklif, iki farklı koli: neden yan yana konamıyor?
Koli bir ticaret birimidir, mutfak birimi değildir. Mutfak dilimle, porsiyonla ve tabakla düşünür; koli ise adet × paket gramajından oluşan bir taşıma paketidir. Aynı ürün için bir tedarikçinin kolisi 12 adet 450 gramlık tabak, diğerininki 6 adet 1250 gramlık baton olabilir. İkisinin koli fiyatı farklı ağırlıkları, farklı formları ve farklı işçilik gereksinimlerini temsil eder.
Bu yüzden karşılaştırma üç basamakta yapılır: koli → KDV hariç kilogram → porsiyon. Her basamakta bir dönüşüm formülü var ve hepsi aşağıda.
Koli fiyatından kilogram fiyatına nasıl inilir?
İki formül yeter:
- Koli net ağırlığı (kg) = koli içi adet × paket net gramajı (g) / 1000
- KDV hariç kilogram fiyatı = KDV hariç koli fiyatı / koli net ağırlığı
Örnek, varsayım yazılı: Mortella Dilimli Dana Pepperoni 450 gramlık tabakta geliyorsa ve koli 12 adetse koli net ağırlığı 12 × 450 / 1000 = 5,4 kg'dır. Teklifteki KDV hariç koli fiyatını 5,4'e böldüğünüzde kilogram fiyatı çıkar. Aynı ürünün 200 gramlık tabağı için koli içi adet farklı olacaktır; kilogram fiyatı iki boy arasında da farklı çıkabilir, çünkü küçük ambalajın birim ambalaj maliyeti daha yüksektir.
KDV dahil mi hariç mi: teklif satırında ilk sorulacak soru
Teklif formunda KDV durumu açıkça yazılmamışsa sorulur, tahmin edilmez. Biri dahil biri hariç yazılmış iki teklif yan yana konduğunda ucuz görünen pahalı olabilir. Satın almacı her satırı KDV hariç hâle getirir ve karşılaştırma tablosunu yalnızca bu değerlerle doldurur; KDV'nin oranı ve sipariş sıklığıyla ilişkisi gıda toptancılığında sipariş sıklığı ve minimum sipariş tutarı yazısında ayrıca ele alınıyor.
İkinci soru teslimat ücreti: koli fiyatına dahil mi, ayrı satır mı, belli bir tutarın üstünde kalkıyor mu? Teslimat ücreti varsa koli fiyatına eklenir, sonra kilograma bölünür. Aksi hâlde kilogram fiyatı olduğundan düşük görünür.
Net gramaj ile brüt gramaj farkı koli hesabını nasıl saptırır?
Etiketteki net miktar, ambalaj hariç ürün ağırlığıdır ve Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (yeni sekmede açılır) gereği her pakette zorunlu olarak yazar. Brüt ağırlık tabak, film, vakum poşeti ve koli kartonunu da içerir. Koli fiyatını brüt ağırlığa bölen satın almacı kilogram fiyatını düşük hesaplar ve iki tedarikçiden brüt-net farkı büyük olanı haksız yere öne çıkarır.
Kural basit: bölme işlemi her zaman etiketteki net gramajla yapılır. Tabak ambalajlı dilimli üründe brüt-net farkı baton ürüne göre daha yüksektir; bu, dilimli ürünün kilogram fiyatını brütle hesaplayan tabloyu en çok saptıran noktadır.
Dilimli pakette birim dilim, batonda birim kilogram
Kilogram fiyatı eşitlendikten sonra karar porsiyon düzeyinde verilir ve burada iki form ayrılır.
Dilimli pakette birim dilimdir. Paketteki dilim adedi bir kez sayılır; dilim fiyatı = KDV hariç paket fiyatı / dilim adedi. Altın Dana Dilimli Dana Jambon 500 gramlık tabakta geliyorsa 500 gramı dilim adedine bölmek dilim ağırlığını, paket fiyatını aynı sayıya bölmek dilim fiyatını verir. Dilim adedi paketten pakete değişebilir; üç paket sayıp ortalama almak daha güvenlidir.
Batonda birim kilogramdır ama porsiyona inerken iki ek vardır: uç fire payı ve dilimleme işçiliği. Özlem Macar Salam 1250 gr. (Baton) için kullanılabilir ağırlık = 1250 × (1 − fire payı); dilim fiyatı = kilogram fiyatı / 1000 × dilim ağırlığı / (1 − fire payı). Dilimleyiciyi çalıştıran personelin süresi ve makinenin temizliği bu formülün dışındadır ve ayrı satırda tahmin edilir.
Koli fiyatı karşılaştırma şablonu (boş tablo)
| Sütun | Tedarikçi A | Tedarikçi B | Nereden alınır |
|---|---|---|---|
| Ürün ve form (dilimli / baton / vakum) | … | … | Teklif |
| Paket net gramajı (g) | … | … | Etiket |
| Koli içi adet | … | … | Teklif |
| Koli net ağırlığı (kg) | … | … | Adet × gramaj / 1000 |
| Koli fiyatı, KDV hariç | … | … | Teklif (KDV sorulur) |
| Teslimat ücreti payı | … | … | Teklif |
| KDV hariç kg fiyatı | … | … | (Koli + teslimat) / net kg |
| Dilim adedi (dilimli) veya dilim ağırlığı (baton) | … | … | Sayım / tartım |
| Fire payı (baton) | … | … | Kendi kaydınız |
| Dilim fiyatı | … | … | Yukarıdaki formül |
| Porsiyon dilim sayısı | … | … | Menü standardı |
| Porsiyon maliyeti | … | … | Dilim fiyatı × dilim sayısı |
| Teslimatta kalan raf ömrü | … | … | Etiket tarihi − teslim tarihi |
Şablonu her tedarikçi için aynı sırayla doldurun; boş kalan hücre, tedarikçiye sorulacak sorudur.
Porsiyon maliyetine inme: pepperoni, jambon, sosis ve salam örneği
Dört ürün, dört farklı porsiyon birimi:
- Dilimli dana pepperoni: porsiyon = pizza başına dilim sayısı (örnek 11). Porsiyon maliyeti = dilim fiyatı × 11.
- Dilimli dana jambon 500 g: porsiyon = sandviç başına dilim (örnek 2). Porsiyon maliyeti = dilim fiyatı × 2.
- Mortella Frankfurter Füme Sosis 465 gr.: porsiyon = adet. Paketteki sosis adedi sayılır; adet fiyatı = paket fiyatı / adet. Vakum ambalajlı ve pişmiş geldiği için işçilik kalemi yoktur.
- Macar salam 1250 g baton: porsiyon = kahvaltı tabağı başına dilim (örnek 3). Dilim ağırlığı tartımla belirlenir; porsiyon maliyeti = dilim fiyatı × 3 + dilimleme işçiliği payı.
Porsiyon maliyetinin menü fiyatına nasıl bağlandığını restoran menü maliyetinin hesaplanması yazısı anlatıyor; buradaki tablo o hesabın girdi satırıdır.
Koli kıyasında hangi kalemler unutulur?
- Teslimatta kalan raf ömrü: 120 günlük bir ürünün 100 günü kalmışsa başka, 20 günü kalmışsa başka bir koli alıyorsunuz demektir.
- Minimum sipariş koşulu: küçük işletme için koli fiyatı değil, kaç koli almak zorunda olduğu belirleyicidir.
- Dilimleme işçiliği ve ekipman: baton tarafında kilogram fiyatına görünmeyen bir ek.
- Açıldıktan sonra tüketim süresi: dilimli paketin açıldığı gün bitmesi gerekiyorsa küçük boy, büyük boydan ucuza gelebilir.
- İade ve hasarlı koli politikası: soğuk zincirde hasarlı gelen kolinin akıbeti teklifte yazmaz, sorulur.
Tedarikçiyi yalnızca fiyatla değil bu kalemlerle değerlendirmenin çerçevesini toptan gıda tedarikçisi seçerken bakılacak on kriter yazısı veriyor.
Teklif istemeden önce hazırlanacak liste
Tedarikçiye gönderilecek teklif talebi şu alanları içermelidir: ürün adı ve form, paket gramajı, istenen koli içi adet, aylık tahmini miktar, teslimat adresi ve soğuk zincir beklentisi, KDV hariç fiyat talebi, teslimat ücreti ve minimum sipariş koşulunun açıkça yazılması, teslimatta beklenen asgari kalan raf ömrü. Bu listeyle gelen teklifler yukarıdaki şablona doğrudan oturur.
EMKA FOOD'dan teklif isterken aynı listeyi kullanın; numune ve cari hesap açılışı için iletişime geçin ve şablonun boş hücrelerini birlikte doldurun.
